Takımlarda Liderlik

Yüksek Performanslı Takım Liderliği Geçen altmış yıldaki araştırmalar göstermiştir ki, hedefleri farklı da olsa, performans yolunda bütün takımlar benzer aşamalardan geçerler. Takım gelişimiyle ilgili 200 den fazla geniş kapsamlı araştırmadan sonra R. B. Lacoursiere 1980 yılından takım gelişiminin beş aşamasını tanımladı.

 

1. Oryantasyon

2. Hayal kırıklığı

3. Bütünleşme

4. Üretim

5. Sona Erme

 

Takım Gelişim Modelinin Aşamaları

 

Takım gelişim aşamalarını belirleyen iki değişken vardır: Verimlilik ve Moral. Ortaya çıkan işin niceliği ve niteliği Verimlilik’tir. Bu da takım üyelerinin işbirliği yapma becerisine, bilgi ve yeteneklerine,hedeflerinin net olmasına ve ihtiyaç duyulan kaynaklara erişebilmelerine bağlıdır. Moral takımın güveni, inancı, motivasyonu ve hedefi başarmadaki birlik ve beraberliğidir.

Bir takım yönetmekle görevli kişi, ekibin o andaki Takım Gelişim Aşamasını tanımlayarak gerekli direktif ve desteği sağlayabilmelidir. Şimdi biraz daha yakından bakalım.

 

Takım Gelişim Aşaması 1 (TGA1) : Oryantasyon

Bu aşamada, takım üyelerinin pek çoğu, eğer zorunlu olarak orada değillerse, takımda olmaya epey isteklidir. Buna rağmen genelde gerçekçi olmayan ve yüksek beklentiler taşırlar. Bu beklentilerin yanında, ekibe nasıl uyum sağlayacakları, diğerlerine ne kadar güvenecekleri ve nasıl taleplerle karşılaşacakları konusunda endişeler taşırlar.Aynı zamanda, standartlar, görevler, hedefler ve zaman çizelgesi takım üyelerinin gözünde net değildir. Bu aşamada, hedef ve oryantasyon beklentileri açısından lider figürüne yüksek bir bağımlılık vardır. Lider açısından bu aşamada yapılması gereken güçlü bir takım ana kuralları geliştirmek, iç ilişkiyi ve güveni yerleştirerek kendi ayakları üstünde durabilecek bir takım oluşturabilmektir. Böylece takım, gelişimine doğru bir şekilde başlayacaktır. Bir yandan görevin tanımının netliğine ve güçlüğüne, diğer yandan ekibin birlikte nasıl çalışacağı tanımının netliğine bağlı olarak bu aşamanın süresi değişkenlik gösterir. Basit ve açıkça tanımlanmış görevlerde oryantasyon aşaması, görece kısa—takım ömrünün %5’inden %10’una kadar sürebilir. Diğer taraftan karmaşık görev ve hedeflerde takım, ömrünün %30 ile %60’ını bu aşamada tüketebilir.Takım birlikte çalışma deneyimi kazandıkça, takım üyeleri ilk andaki beklentileriyle gerçekler arasındaki çelişkileri fark ettikçe moral düşer. Görevlerin başarılmasında ve birlikte çalışmada çıkan zorlukların neden olduğu karışıklık ve hayal kırıklığına bağlı olarak lidere bağımlı olmanın verdiği hoşnutsuzluk da büyür. Hayal kırıklığı aşamasında lidere düşen, güç, kontrol ve takım içindeki anlaşmazlık sorunlarını yöneterek, takımın etkin bir şekilde verimli çalışmaya başlamasına yardımcı olmaktır. Bu aşamada geçirilecek zaman, sorunların ne kadar hızlı çözüleceğine bağlıdır. Takımların bu aşamada takılıp kalması, hem moralsiz hem de verimsiz devam etmeleri de olasıdır.

 

Takım Gelişim Aşaması 3 (TGA3): Bütünleşme

Bütünleşme aşamasındaki takımlar, ortadan yükseğe geçen verimlilik düzeyi ve değişken ya da düzelen moral sergilerler.Bir önceki aşamada ortaya çıkan sorunların üstüne gidilmesi ve çözülmesiyle moral yükselmeye başlar. Takım içinde birlikte çalışmayı kolaylaştıracak uygulamalar yerleşir. Görevlerin başarılması ve teknik becerilerin artması, olumlu duyguların da artmasını sağlar. Oluşmakta olan güven ve birliktelik duyguları taze olduklarından dolayı kırılgandır. Takım üyeleri olumlu ortamı kaybetmekten çekindikleri için çatışmalardan kaçınır. Çatışmaya karşı bu direnç ilerlemeyi yavaşlatabilir ve etkin kararların alınmasını engelleyebilir. Anlaşmazlıklardan kaçmak ve tartışmaları ertelemek yerine uzlaşma eğiliminden vazgeçmeyi ve liderliği paylaşmayı öğrenmek: İşte bu aşamada liderden beklenen budur! Liderliğin ve kontrolün paylaşılmaması durumunda kesinlikle ve kesinlikle yüksek performans alınmayacağını unutmamak gerekir. Hayal kırıklığının giderilmesinin ve yeni becerilerin yerleşmesinin verdiği rahatlatıcı duyguya bağlı olarak bütünleşme aşaması kısa sürebilir. Eğer takım üyeleri çatışmadan kaçınma durumunu sürdürürse ekibin tekrar hayal kırıklığı aşamasına dönmesi mümkündür.

 

Takım Gelişim Aşaması 4 (TGA4): Üretim

Bu aşamada hem verimlilik hem de moral yüksektir ve birbirlerini beslerler. Yüksek performanslı bir ekibin parçası olmaktan gurur ve heyecan duyulur. Asıl olarak odaklanılan performanstır. Amaçlar, görevler ve hedefler açıktır ve nettir. Standartlar yüksektir, sadece hedefe varmak değil, ilerlemede süreklilik için çalışılır. Liderlerin üretim aşamasında yapması gereken, yeni hedefler ve sürekli gelişim aracılığıyla ekibin performansını sürdürmesini sağlamaktır. Bu aşama—memnuniyet duygusunda hafif dalgalanmalarla—muhtemelen takım ömrü boyunca sürecektir.

 

Takım Gelişim Aşaması 5 (TGA5): Sone Erme

 

Zorunlu bir reorganizasyon gerekmedikçe bu aşamaya geçilmez. Özel amaçlar için ya da geçici görevler için oluşturulmuş takımlar da ise, takım üyelerinin sonlandırmaya hazırlanması gerekir. Yolun sonuna yaklaşıldığında, üretim ve moral düşebilir ya da artabilir. Takım üyeleri bazen bir kayıp hissiyle üzüntü duyabilir, bazen de görev sonu için sabırsızlanabilirler. Bu aşamadaki zorluk, gerekli verimliliği ve morali yitirmeden kapanış prosedürünü, takdir ve kutlamaları yönetmektir. Bu süreç, son toplantının bir gündem maddesi kadar kısa olabileceği gibi, bir kaç toplantı konusu olacak kadar uzun da olabilir. Bu da takımın deneyimine ve niteliğine göre değişir.

 

Sonuç

Takımın hangi gelişim aşamasında bulunduğunu anlamak, o takımın ihtiyaçlarını belirlemeye yardımcı olur. İhtiyaçlara cevap verecek liderlik stilini kullanabilmeleri için, liderlerin bu tanımları yapmaları önemlidir. Yüksek performanslı bir takım yaratmak için, takımın birliktelik sürecini bağımlılıktan karşılıklı dayanışmaya doğru yönetecek bir liderlik gerekir. Başarılı bir takım lideri görevini yerine getirdiğinde, takım üyeleri “Bunu biz başardık” diyebilmelidir. Her aşamaya uygun liderlik stilini kullanmak, takımın gelişimine yardımcı olacak ya da yüksek performansın sürdürülmesini sağlayacaktır.

Konuya benzer diğer yazılar...

Bir Cevap Yazın